X
تبلیغات
رایتل
یکشنبه 18 بهمن‌ماه سال 1388 @ 09:18 ق.ظ

بررسی برخی شاخص های جمعیتی شهرستان شیروان براساس آمارسرشماری سال۱۳۸۵

1- مقدمه :

اگرچه تاکنون نتایج قطعی وتفضیلی سرشماری نفوس و مسکن  سال 1385 برای دسترسی عموم منتشر نشده و آنچه که منتشر شده است ، فقط شاخص های محدودی از کل مباحث جمعیتی است ، ولی با دسترسی به این آمار و اطلاعات و تجزیه وتحلیل آنها می توان به برخی نتایج دست یافت .

در این مقاله تلاش شده است ، شاخص هایی چون جمعیت شهری و روستایی ، سواد، جنسیت، تراکم نسبی و تراکم بیولوژیکی و..... به تفکیک بخش ها و دهستان ها در شهرستان شیروان مورد بررسی قرار گیرد

بررسی برخی شاخص های جمعیتی شهرستان شیروان براساس آمار سال 1385نگارش : رسول جهان دوست کارشناس ارشد جغرافیا .

1- مقدمه :

اگرچه تاکنون نتایج قطعی وتفضیلی سرشماری نفوس و مسکن  سال 1385 برای دسترسی عموم منتشر نشده و آنچه که منتشر شده است ، فقط شاخص های محدودی از کل مباحث جمعیتی است ، ولی با دسترسی به این آمار و اطلاعات و تجزیه وتحلیل آنها می توان به برخی نتایج دست یافت .

در این مقاله تلاش شده است ، شاخص هایی چون جمعیت شهری و روستایی ، سواد، جنسیت، تراکم نسبی و تراکم بیولوژیکی و..... به تفکیک بخش ها و دهستان ها در شهرستان شیروان مورد بررسی قرار گیرد .

2- تراکم جمعیت در شهرستان شیروان :

 براساس اطلاعات جدول شماره 1 تراکم نسبی جمعیت کل شهرستان شیروان 40 نفردرهر کیلومتر مربع است .در بین بخش های شهرستان ، بخش مرکزی با 85/61 نفردر هر کیلومتر مربع به دلیل قرار گرفتن شهر شیروان در این بخش بالاترین تراکم و بخش سرحد با 15/12 نفرکمتر تراکم جمعیت را به خود اختصاص داده اند . در بین دهستان ها ، بالاترین تراکم جمعیت مربوط به دهستان زیارت با 95/34 نفرو کمترین دهستان تکمران با 47/9 نفردر هر کیلومتر مربع است .

 

جدول شماره 1 : تراکم جمعیت در شهرستان شیروان .

 

تراکم نسبی

 

جمعیت سال 1385

مساحت به کیلو متر مربع

نام

40

156181

2/3904

شهرستان شیروان

15/12

12283

1011

بخش سرحد

47/9

5368

6/566

دهستان تکمران

18/13

5859

4/444

دهستان جیرستان

37/17

13849

2/797

بخش قوشخانه

9/15

7618

1/478

دهستان قوشخانه بالا

5/19

6231

1/319

دهستان قوشخانه پائین

85/61

129637

2096

بخش مرکزی

45/18

7935

430

دهستان حومه

6/30

7485

4/244

دهستان زوارم

95/34

14638

8/418

دهستان زیارت

9/14

7501

4/503

دهستان سیوکا نلو

8/15

7893

4/499

دهستان گلیان

 

3- نسبت جمعیت شهری به روستایی در شهرستان شیروان :

از کل جمعیت شهرستان شیروان براساس آمار جمعیت سال 1385 ، تعداد 85241 نفر ساکن مناطق شهری که 84/54 درصد از کل جمعیت را شامل می شوند و تعداد 70528 نفر برابر با 16/45 درصد ساکن نقاط روستایی هستند.

4- بعد خانوار در شهرستان شیروان :

بعد خانوار نشان دهنده ی میانگین تعداد نفراتی است که با هم در یک مکان و تحت سرپرستی یک نفر زندگی می کنند و معمولاً با هم غذا می خورند ، هرچه این عدد بیشتر باشد ، نشان دهنده ی وجود خانواده های پرجمعیت و هر چه کمتر باشد نشان دهندة خانواده های کم جمعیت است . این عدد برای کل شهرستان شیروان 13/4 است و در بین سه بخش شهرستان ، بخش قوشخانه با 58/4 بالاترین و بخش مرکزی با 11/4 کمترین بعد خانوار را دارند . در بین دهستان ها ، دهستان قوشخانه پائین با 78/4 بیشترین و دهستان گلیان با 95/3 کمترین بعد خانوار را به خود اختصاص داده اند . در مناطق شهری ، شهر شیروان با 02/4 و شهر لوجلی با 93/5 بالاترین ارقام را دارند . به نظر می رسد علت بالا بودن بعد خانوار در شهر لوجلی وجود خانوارهای مؤسسه ایی است ( دبیرستان و راهنمایی شبانه روزی ) اطلاعات جدول شماره 2.

 

جدول شماره 2 : بعدخانوار در شهرستان شیروان به تفکیک دهستان و بخش .

 

بعد خانوار

 

کل جمعیت

تعداد خانوار

نام

13/4

156181

37780

شهرستان شیروان

52/4

12283

2716

کل بخش سرحد

33/4

5368

1238

دهستان تکمران

5/4

5859

1300

دهستان جیرستان

58/4

13849

3019

کل بخش قوشخانه

44/4

7618

1716

دهستان قوشخانه بالا

78/4

6231

1303

دهستان قوشخانه پائین

11/4

45452

11060

کل بخش مرکزی

98/3

7935

1992

دهستان حومه

21/4

7485

1777

دهستان زوارم

99/3

7501

1877

دهستان سیو کانلو

28/4

14638

3414

دهستان زیارت

95/3

7893

1996

دهستان گلیان

93/5

1056

178

شهر لوجلی

02/4

84185

20903

شهر شیروان

 

5- نسبت جنسی در شهرستان شیروان :

درمورد نسبت جنسی چند نکته قابل ذکر است :

الف) نسبت جنسی نشان دهنده ی تعداد زنان در برابر هر صد نفرمرد است .

ب) این نسبت در مناطقی که مهاجر فرست هستند ، معمولاً بسیار بالا است ، چون در این مناطق برای کسب درآمد بیشتر مردان مهاجرت می کنند تا زنان و آنچه که در این مناطق ، ازجمعیت باقی می ماند ، بیشتر کودکان و سالخودگان و زنان هستند.

ج) در مناطقی که مهاجر پذیر هستند ، معمولاً این نسبت پائین است ، یعنی تعداد مردان در برابر زنان بیشتراست .

با توجه به مطالب مذکور، در کل شهرستان شیروان نسبت جنسی 4/102 است . یعنی در برابر هر 100 نفرمرد 4/102 نفر زن وجود دارد . این نسبت در بخش سرحد با 3/102 در بین بخش های شهرستان شیروان کمترین و بخش قوشخانه با 57/107 بالاترین رقم را نشان میدهد . دربین دهستان های شهرستان شیروان نیز ، دهستان قوشخانه بالا با 77/116 بالاترین و دهستان حومه با 78/92 کمترین رقم را دارند . در مناطق شهری شهرستان ، شهر لوجلی با 38/52 بالاترین تعداد مردان را در برابر زنان داراست .این رقم برای شهر شیروان 65/99 است .( جدول شماره 3)

علت تقریباً دو برابر بودن مردان در شهر لوجلی به زنان به دلیل وجود مراکز شبانه روزی آموزش و پرورش است که در آن دانش آموزان پسر تحصیل می کنند و به عنوان خانواده های مؤسسه ای در زمان سرشماری سال 1385 سرشماری    شده اند .

 

جدول شماره 3 : نسبت جنسی در شهرستان شیروان به تفکیک دهستان و بخش

 

 

نسبت جنسی

زن

مرد

نام

4/102

79010

77171

شهرستان شیروان

3/102

6211

6072

کل بخش سرحد

58/104

2744

2624

دهستان تکمران

6/112

3104

2755

دهستان جیرستان

57/107

7177

6672

کل بخش قوشخانه

77/116

3926

3362

دهستان قوشخانه بالا

2/98

3251

3310

دهستان قوشخانه پائین

1/106

23404

22048

کل بخش مرکزی

78/92

3819

4116

دهستان حومه

108

3888

3597

دهستان زوارم

79/108

7627

3553

دهستان سیو کانلو

1/111

3948

7011

دهستان زیارت

3/109

4142

3771

دهستان گلیان

38/52

363

693

شهر لوجلی

65/99

42020

42165

شهر شیروان

 

6- وضعیت سواد در شهرستان شیروان :

میانگین درصد سواد در بین افراد 6 سال و بالاتر شهرستان شیروان 24/80 درصد است . این میزان در شهر شیروان بالاترین درصد یعنی 15/87 درصد را نشان می دهد . در بین بخش های شهرستان ، بخش قوشخانه با 3/72 بالاترین میزان باسوادی و بخش سرحد با  7/71 کمترین درصد با سوادی در بین افراد 6 سال و بالاتر را دارد . همین درصد دربین دهستان های شهرستان ، بالاترین با 36/77 درصد مربوط به دهستان زیارت و کمترین با 3/68 درصد مربوط به دهستان گلیان است.

جدول شماره 4 :

 

درصد سواد جمعیت 6 ساله و بیشتر

کل جمعیت بالای 6 ساله و بیشتر

جمعیت بی سواد

جمعیت با سواد

نام

 

زن

مرد

جمع

زن

مرد

جمع

24/80

138234

17202

10011

27313

53365

57558

110921

کل شهرستان شیروان

7/71

10587

1925

1070

2995

3708

3884

7592

کل بخش سرحد

17/71

4655

866

476

1342

1607

1706

3313

دهستان تکمران

77/71

5315

970

530

1500

1867

1948

3815

دهستان جیرستان

2/75

617

89

64

153

234

230

464

شهر لوجلی

3/72

12260

2219

1177

3396

4243

4621

8864

کل بخش قوشخانه

02/72

6802

1219

684

1903

2361

2538

4899

دهستان قوشخانه بالا

6/72

5458

1000

493

1493

1882

2083

3965

دهستان قوشخانه پائین

1/72

40356

6800

4457

11257

14068

15031

29099

کل بخش مرکزی

5/69

6801

1243

832

2075

2217

2509

4726

دهستان حومه

52/71

6587

1095

751

1876

2262

2449

4711

دهستان زوارم

36/77

12847

1752

1157

2909

4828

5110

9938

دهستان زیارت

16/69

6836

1333

775

2108

2288

2440

4728

دهستان سیو کانلو

3/68

7314

1376

942

2318

2473

2523

4996

دهستان گلیان

15/87

75002

6259

3377

9636

31346

34020

65366

شهر شیروان

 

7- مساحت اراضی کشاورزی و تراکم بیولوژیکی شهرستان شیروان :

1-7 ) مساحت اراضی کشاورزی :

با توجه به اطلاعات جدول شماره 5 از 100 درصد اراضی کشاورزی شهرستان شیروان ، 38/51 درصد در بخش مرکزی ،88/30 درصد در بخش سرحد و 74/17 درصد در بخش قوشخانه قرار دارند . دربین دهستان های شهرستان شیروان نیز بالاترین درصد اراضی کشاورزی مربوط به دهستان تکمران با 02/20 درصد و گلیان با 86/17 درصد و کمترین مربوط به دهستان قوشخانه پائین با 22/7 درصد می باشد .

2-7) تراکم بیولوژیکی :

تراکم بیولوژیکی ، نشان دهنده نسبت بین جمعیت واراضی کشاورزی است به عبارت دیگر این عدد نشان می دهد که به ازاء هر نفر جمعیت چقدر زمین کشاورزی وجود دارد .هرچقدر این اعداد بیشتر باشد بهتر است . طبق اطلاعات جدول شماره 5 ، تراکم بیولوژیکی در کل شهرستان شیروان 01/1 است . این عدد به این معنی است که در شهرستان شیروان به ازاء هر نفر جمعیت کمی بیش از یک هکتار زمین کشاورزی وجود دارد . این نسبت در بخش سرحد با 157/3 بالاترین و در بخش مرکزی (بدون احتساب جمعیت شهرستان شیروان ) با 785/1 کمترین مقدار را نشان می دهد . در بین دهستان های شهرستان شیروان بالاترین رقم مربوط به دهستان تکمران با 184/6 و کمترین دهستان زیارت با 04/1 است ، یعنی دردهستان تکمران به ازاء هر نفر جمعیت بیش از 6 هکتار زمین کشاورزی وجود دارد و در دهستان زیارت کمی بیش از یک هکتار ، البته ذکرچند نکته در این زمینه ضروری است :

الف) تراکم بیولوژیکی نشان دهنده ی میانگین اراضی کشاورزی موجود در برابر جمعیت است . بعنوان مثال در دهستان تکمران شاید خانوارهایی باشند که با 4 نفرجمعیت بیش از 100 هکتار زمین کشاورزی دارند ، درصورتی که خانواده هایی هم با همین تعداد نفرات حتی یک هکتارز مین کشاورزی هم در اختیار نداشته باشند . این موضوع درمورد کلیه دهستان ها نیز صدق می کند.

ب) در تراکم بیولوژیکی شهرستان شیروان و دهستان های تابع ، مساحت اراضی کشاورزی بدون توجه به آبی یا دیمی بودن آن مدنظر قرار گرفته است . اگر چه کاملاً واضح است که یک هکتار زمین آبی مثلاً در دهستان زیارت یا حومه چندین برابر یک هکتار زمین دیم در دهستان تکمران یا گلیان محصول تولید می کند و دارای ارزش کشاورزی است . به همین دلیل برای بدست آوردن عدد خالص و واقعی تراکم بیولوژیکی باید اراضی آبی را در ضریبی که مقدار آن را باید کارشناسان کشاورزی با مطالعه دقیق مشخص کنند ، ضرب کرد این ضریب برای زمین های دیم عدد 1 و کمتر و برای زمین های آبی عددی به مراتب بیشتر از یک خواهد بود .

ج) با توجه به توضیحات مذکور ، اگرچه در دهستان تکمران به ازاء هر نفر بیش از 6 هکتار زمین کشاورزی وجود دارد ولی تقریباً تمامی این اراضی دیمی است و شاید تما م آن به اندازه یک هکتار زمین آبی دردهستان زیارت یا حومه و .... که زمین آبی بیشتری دارند ارزش کشاورزی ( البته با توجه به محدودیت های موجودمثل نبود آب و.....) نداشته باشد .(اطلاعات جدول شماره5)

در پایان لازم به ذکر است که آنچه بیان شد فقط مختصری از مسائل جمعیتی شهرستان شیروان بود . انشاءا... در صورت دسترسی به آمار واطلاعات بیشتر از سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1385 ( اشتغال ، مسکن و...) در آینده در این خصوص بیشتر خواهیم نوشت.

 

جدول شماره 5 : مساحت اراضی کشاورزی و تراکم بیولوزیکی در شهرستان شیروان به تفکیک بخش و دهستان .

 

نسبت اراضی به کل اراضی کشاورزی شهرستان به درصد

تراکم بیولوژیکی

مساحت اراضی کشاورزی به هکتار

جمعیت

نام

100

01/1

157952

156181

کل شهرستان شیروان

88/30

157/3

48780

12283

کل بخش سرحد

02/20

184/6

33200

5368

دهستان تکمران

86/9

659/2

15580

5859

دهستان جیرستان

74/17

022/2

28014

13849

کل بخش قوشخانه

52/10

181/2

16614

7618

دهستان قوشخانه بالا

22/7

829/1

11400

6231

دهستان قوشخانه پائین

38/51

785/1

81158

45452

کل بخش مرکزی

32/8

655/1

13138

7935

دهستان حومه

7/7

626/1

12171

7485

دهستان زوارم

65/9

04/1

15226

14638

دهستان زیارت

85/7

654/1

12406

7501

دهستان سیوکا نلو

86/17

575/3

28217

7893

دهستان گلیان